Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi saytı

Bu Qanunda əsas anlayışlardan və onların beynəlxalq abbreviaturalarından istifadə edilir:
 
HIV (Human immunodeficiency virus) - insanın immunçatışmazlığı virusu;
 
AIDS (Acquied Immune Defıciency Syndrom) qazanılmış immunçatışmazlığı sindromu – HIV virusunun törətdiyi xəstəlik;
 
HIV/AIDS - insanın immunçatışmazlığı virusu ilə yoluxmuş və xəstə şəxslər.

AIDS-in yayılmasının qarşısının alınması haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu Qanundan və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktlarından ibarətdir. Azərbaycan Respublikasının iştirak etdiyi beynəlxalq müqavilələrdə bu Qanunda nəzərdə tutulmuş qaydalardan fərqli qaydalar müəyyən edildikdə beynəlxalq müqavilələrin qaydaları tətbiq edilir.

Bu Qanun Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına, əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə, eləcə də təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq bütün hüquqi şəxslərə şamil edilir.

Dövlət təminat verir:
 
Azərbaycan Respublikasının ərazisində AIDS-in yayılmasının qarşısının alınması üzrə Milli Proqramın qəbul edilməsi və həyata keçirilməsinə;
 
müalicə-profilaktika müəssisələrində qanın, onun komponentlərinin, digər bioloji mayelərin, orqanların və toxumaların köçürülməsi, qanla əlaqədar müxtəlif tibbi(o cümlədən cərrahi və stomatoloji) müdaxilələr zamanı HlV-dən təhlükəsizlik hüququna;
 
Azərbaycan Respublikasında AIDS-in profilaktikası barədə əhaliyə dolğun məlumat verilməsinə;
 
HİV-ə tibbi müayinələrin mümkünlüyünə və təhlükəsizliyinə (müayinə olunan və müayinə aparan şəxslər üçün), ilkin və ardıcıl məsləhətlər verilməsinə;
 
Azərbaycan Respublikasının HIV/AIDS-lə xəstələnmiş vətəndaşlarına müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada ambulator və stasionar şəraitdə hər cür ixtisas-laşdırılmış və xüsusi yardım göstərilməsinə, onların dərmanla təmin olunmalarına, eləcə də Azərbaycan Respublikası hüdudları daxilində müalicə yerlərinə gedib-gəlmələrinə;
 
azadlıqdan məhrum edilmə yerlərində cəza çəkən HIV/AIDS-lə xəstələnmiş şəxslərə hər cür pulsuz ixtisaslaşdırılmış və xüsusi yardım göstərilməsinə;
 
HIV/AIDS-lə xəstələnmiş əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada hər cür ixtisaslaşdırılmış və xüsusi yardım göstərilməsinə. Bu təminatlan Azərbaycan Respublikasının müvafiq dövlət orqanları öz səlahiyyətləri daxilində həyata keçirirlər.

Azərbaycan Respublikasının ərazisində AIDS-in yayılmasının qarşısının alınması üzrə Milli Proqramm yerinə yetirilməsində iştirak edən, eləcə də AIDS-in profilaktikasını, müalicəsini, yoluxmuş və xəstə şəxslərin, habelə HIV-lə yoluxma riskinə məruz qalan tibb işçilərinin sosial müdafiəsini həyata keçirən müəssisə, idarə və təşkilatların həmin fəaliyyəti dövlət büdcəsindən ayırmalar, məqsədli fondların vəsaiti, hüquqi və fiziki şəxslərin ianələri hesabına maliyyələşdirilir.

Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətən-daşlığı olmayan şəxslər HIV-i aşkar etmək üçün dövlət səhiyyə sistemi müəssisələrində tibbi müayinədən keçə bilərlər. Tibb müəssisəsinin işçiləri müayinənin nəticəsinə görə müayinə olunan şəxsə müvafiq məsləhətlər verməli və HIV-lə bağlı məlumatların məxfiliyinə əməl etməlidirlər. Şəxsin müayinəsini aparan müəssisə tərəfindən HlV-in olub-olmaması haqqında müvafiq arayış verilir. Xarici ölkələrə gedən şəxsə, lazım gəldikdə, HIV-lə müayinə olunması barədə sənədi (sertifikatı) yalnız səhiyyə sahəsində dövlət idarəetməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanının müəyyənləşdirdiyi tibb müəssisələri verirlər. HIV-ə müayinə olunmuş şəxs səhiyyə müəssisələrinin və təşkilatlarının müayinənin nəticəsinə dair rəyi ilə razılaşmazsa təkrar müayinədən keçə, yaxud yuxan səhiyyə orqanlarına və ya məhkəməyə müraciət edə bilər. Şəxsə HIV-lə yoluxduğunu tibbi müayinə aparmış müəssisənin məsul işçisi bildirir. Belə şəxsə xəstəliyin yayılmasının qarşısının alınması üçün ehtiyat tədbirlərinə riayət etmək tapşırılır, hüquqi təminatlar izah olunur və yoluxdurma təhlükəsi yaratma və ya qəsdən başqasını yoluxdurma üstündə cinayət məsuliyyəti daşıdığı haqqında yazılı xəbərdarlıq edilir. 14 yaşadək uşaqların, eləcə də iş qabiliyyəti olmayan şəxslərin HIV-lə yoluxmaları barədə onların valideynlərinə və ya yaxın adamlarına məlumat verilir. HIV-ə tibbi müayinə və profilaktik müşahidə qaydaları səhiyyə sahəsində dövlət idarəetməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilir və mətbuatda dərc olunur.

Qanın, onun komponentlərinin, digər bioloji mayelərin, orqan-ların və toxumaların donorları HIV-ə məcburi tibbi müayinədən keçirlər. HIV-ə tibbi müayinədən imtina edən şəxslər donor ola bilməzlər.

Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətən-daşlığı olmayan şəxslər könüllü surətdə HIV-ə tibbi müayinədən keçə bilərlər və onların arzusu ilə belə müayinə anonim keçirilir.

Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətən-daşlığı olmayan şəxslər epidemioloji nəzarət (gizli skrininq) məqsədilə səhiyyə sahəsində dövlət idarəetməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanının müəyyənləşdirdiyi qaydada HIV-ə tibbi müayinədən keçirilirlər.

HIV-lə yoluxmuş şəxslərin, onların ailə üzvlərinin bu xəstəliklə əlaqədar işdən azad edilməsinə, onları işə, habelə məktəbəqədər tərbiyə müəssisələrinə, təhsil müəssisələrinə və tibbi yardım göstərən təşkilatlara qəbul etməkdən imtina olunmasına, başqa hüquqlarının və mənafelərinin məhdudlaşdırılmasına yol verilmir.

HIV-lə yoluxmuş yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində əlil uşaqlar üçün nəzərdə tutulan pensiya, müavinət və güzəştlər təyin edilir. HTV-lə yoluxmuş yetkinlik yaşına çatmayanlara xidmət edən şəxslərə isə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada maddi təminat və güzəştlər verilir.

Tibbi yardım göstərən müəssisələrdə bu Qanunun 4-cü maddəsində göstərilən tibbi müdaxilələrin həyata keçirilməsi zamanı HIV-lə yoluxmuş şəxslərin sağlamlığına dəyən zərər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada ödənilməlidir.

HIV-lə yoluxmuş yetkinlik yaşına çatmayanların valideynlərindən birinin, yaxud onların qanuni nümayəndəsinin:
 
tibbi yardım göstərən stasionar müəssisədə 14 yaşınadək uşaqlarla birgə qalmaq və bu müddət ərzində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində müəyyən edilmiş qaydada dövlət sosial sığorta vəsaiti almaq;
 
Azərbaycan Respublikası daxilində müalicə yerlərinə dövlət hesabına gedib-gəlmək;
 
yoluxmuş şəxsə xidmət etmək üçün müvəqqəti işləmədiyi dövrdə iş stajının saxlanılması və ümumi staja daxil edilməsi hüquqları vardır. HIV-lə yoluxmuş şəxslər və onların ailə üzvləri üçün Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə əlavə güzəştlər və kompensasiyalar nəzərdə tutula bilər.

AIDS-in diaqnostikası və müalicəsini təmin edən, habelə HIV-i saxlayan materiallarla işləyən şəxslər öz xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən HIV-lə yoluxma riskinə görə dövlət hesabına icbari qaydada sığortalanırlar. Dövlət hesabına icbari sığortalanan tibb işçilərinin kateqoriyaları, sığorta qaydaları və sığorta ödənişlərinin məbləği Azərbaycan Respublikasının müvafiq Qanunu ilə müəyyən edilir.

Səhiyyə sistemi idarələrinin AIDS-in diaqnostika və müalicəsini həyata keçirən, habelə işi HlV-i saxlayan materiallarla əlaqədar olan işçilərinə verilən güzəştlər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir.

HIV-lə yoluxmuş şəxsin başqasını HIV-lə qəsdən yoluxdurma təhlükəsi yaratması və ya yoluxdurması Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyətə səbəb olur.

Öz xidməti vəzifələrini yerinə yetirməməsi və ya lazımınca yerinə yetirməməsi nəticəsində HIV-lə yoluxmanın baş verməsində təqsiri olan tibb işçiləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq məsuliyyətə cəlb edilirlər.

Səhiyyə və digər dövlət orqanlarının və təşkilatlarının işçiləri vəzifələrini yerinə yetirərkən tibbi müayinədən keçən şəxsdə HlV-in aşkar edildiyini, eləcə də bununla bağlı digər məlumatlan məxfi saxlamağa borcludurlar və onu yaydıqlarına görə məsuliyyət daşıyırlar.

Fiziki və hüquqi şəxslər bu Qanunun pozulmasına görə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq məsuliyyət daşıyırlar.